Foghlam Meadhan Gàidhlig

Read the version in English/Leugh an dreach Bheurla

Tha Foghlam Meadhan Gàidhlig mar roghainn an taobh a-staigh foghlam ann an Alba a tha a’ toirt cothrom do chloinn agus do dhaoine òga a thighinn gu fileantachd ann an Gàidhlig. Mar a bhios clann agus daoine òga a’ gluasad bho ìre gu ìre, leanaidh iad orra a’ leasachadh an cuid fileantachd. Mar sin, tha iad a’ coileanadh amasan agus cinn-uidhe a’ Churraicealaim airson Sàr-mhathais uile agus a’ tairbheachadh bhuannachdan dà-chànanais.

Càite a bheil Foghlam Meadhan Gàidhlig ri fhaotainn?

Tha Foghlam Meadhan Gàidhlig ri fhaotainn le clann agus daoine òga uile ann an 14 de na 32 ùghdarrasan ionadail ann an Alba. Bidh cuid de dh’ùghdarrasan a’ cleachdadh solar ùghdarrasan a tha ionadail dhaibh gus iarrtasan phàrantan a choinneachadh.

Tha Foghlam Meadhan Gàidhlig ri fhaotainn ann an suas ri 60 bun-sgoil ann an Alba agus na h-àrd-sgoiltean co-cheangailte riutha, a’ gabhail a-steach sgoiltean Meadhan Gàidhlig a dh’aon ghnothaich. Tha àireamh a tha a’ meudachadh de dh’ionadan tràth-ionnsachaidh is cùram-chloinne, àrd-sgoiltean agus ionadan foghlaim adhartach, cuideachd a’ solarachadh ionnsachadh tro mheadhan na Gàidhlig.

Tha mapaichean air làrach-lìn Bhòrd na Gàidhlig a’ sealltainn far a bheil Foghlam Meadhan Gàidhlig ri fhaotainn ann an Alba.

Chan urrainn dhomh Gàidhlig a bhruidhinn. Am bu chòir dhomh mo phàiste a chur do sgoil Meadhan Gàidhlig?

Tha Foghlam Meadhan Gàidhlig airson a h-uile neach. Tha mòran den chloinn a tha ag ionnsachadh ann am Foghlam Meadhan Gàidhlig nach eil à dachaighean far a bheil Gàidhlig air a labhairt. Tha cuid, a tha a’ tòiseachadh fileantachd sa Ghàidhlig san dachaigh agus a’ dol gu sgoil Meadhan Gàidhlig airson an cuid fileantachd a leasachadh.

Ciamar a tha Foghlam Meadhan Gàidhlig air a liubhairt?

Tha Foghlam Meadhan Gàidhlig a’ tòiseachadh ann an solar 3 – 5 no le cuid ann am P1, agus a’ leantainn tron bhun-sgoil agus an àrd-sgoil. Tha an curraicealam air fad air a theagasg tro mheadhan na Gàidhlig. Tha cuimse sa chiad àite air clann ag ionnsachadh Gàidhlig a nì comasach iad an uair sin a cleachdadh tarsainn gach earrann de dh’ionnsachadh. Bidh cothroman cuideachd aig clann agus daoine òga an sgilean cànain a chleachdadh agus a leasachadh ann an raon de shuidheachaidhean a bharrachd air ionnsachadh san sgoil, agus a’ leantainn air adhart a’ faotainn aithne do an cuid ionnsachaidh is coileanaidh tro dhuaisean is theisteanasan aig ìre àrd-sgoile.

Faodaidh Foghlam Meadhan Gàidhlig a bhith air a liubhairt ann an solar neo-cheangailte mar sgoiltean Gàidhlig no sgoiltean Meadhan Gàidhlig. Ann an cùisean eile, tha solar Meadhan Gàidhlig air a liubhairt co-thaobhach ri solar Meadhan Beurla fo cheannas an aon cheannard-sgoile.

Carson a bu chòir dhomh mo phàiste a chur do sgoil Meadhan Gàidhlig?

Tha Foghlam Meadhan Gàidhlig aithnichte airson coileanadh soirbheachail agus àrd-chàileachdail às am bi daoine òga uile a’ faotainn buannachdan dà-chànanais.

Tha an rannsachadh, ‘Foghlam Meadhan Gàidhlig ann an Alba: roghainn is coileanadh aig ìrean bun-sgoile agus tràth àrd-sgoile’ le Oilthigh Dhùn Èideann, a’ follaiseachadh gu bheil ìrean coileanaidh fìor àrd ann am Foghlam Meadhan Gàidhlig. Tha an ìre àrd coileanaidh seo mar phrìomh tharraing do phàrantan ann an taghadh Foghlam Meadhan Gàidhlig.

ha an aithisg a’ taisbeanadh cuideachd gu bheil daoine òga ann am Foghlam Meadhan Gàidhlig a’ coileanadh aig ìre a cheart cho math ri an comhaoisean a tha ag ionnsachadh tro mheadhan na Beurla. Nochd i cuideachd gun robh clann agus daoine òga ag ionnsachadh tro Fhoghlam Meadhan Gàidhlig a’ coileanadh ìrean nas àirde a thaobh sgilean Beurla na bha an comhaoisean ag ionnsachadh tro mheadhan na Beurla.

Sheall sgrùdadh eile le Oilthigh Shrath Chluaidh ann an com-pàirteachas ri Oilthigh Cagliari ann an Sardinia, gu bheil buannachdan aig dà-chànanas a tha a’ dol fada seachad air cànan agus a’ gabhail a-steach àireamhachd, fuasgladh cheistean agus comasachadh chloinne gu bhith a’ smaoineachadh gu cruthachail. Lorg an rannsachadh seo gu bheil briathrachas chloinne a tha dà-chànanach mòran nas saidhbhire na briathrachas chloinne den aon aois nach eil dà-chànanach. Lorg e cuideachd, bhon tha clann dà-chànanach cleachdte ri bhith ag atharrachadh bho aon chànan gu cànan eile agus a’ smaoineachadh ann an dà dhiofar chànan, tha sin a’ toirt comas dhaibh fiosrachadh gun fheum a shìoladh às agus cuimseachadh air fiosrachadh a tha buntainneach agus cudromach.

Tha a’ Ghàidhlig a’ cur gu luachmhor ri foghlam, eaconamaidh, dualchas, cànan is cultar na h-Alba, mar chànan oifigeil ann an Alba.

Tha buannachdan seasmhach oideachail ann a bhith ag ionnsachadh Gàidhlig, a tha a’ leantainn gu raon fharsaing de chothroman dreuchd-beatha a tha brosnachail agus obrachail, do dhaoine òga aig a bheil teisteanasan ann an Gàidhlig.

Ciamar a chuireas mi mo phàiste do sgoil Meadhan Gàidhlig?

Nam bu mhath leibh ur cuid chloinne a bhith air an teagasg tro Fhoghlam Meadhan Gàidhlig, cuiribh fios gun ùghdarras ionadail agaibh.

Càite am faigh mi tuilleadh fiosrachaidh?

  • Bòrd na Gàidhlig – Chruthaich Achd na Gàidhlig (Alba) 2005 a’ bhuidheann reachdail seo, air a bheil dleastanas gu bhith ag adhartachadh cleachdadh air agus tuigse do chànan, chultar agus fhoghlam na Gàidhlig.
  • Stòrlann Nàiseanta na Gàidhlig – Is e buidheann maoinichte leis an riaghaltas a tha seo, a tha a’ solarachadh leabhraichean, ghoireasan, taic agus comhairle do dhaoine òga agus do thidsearan ann am Foghlam Gàidhlig. Tha an làrach-lìn a’ toirt taic do phàrantan chloinne a tha ann am Foghlam Meadhan Gàidhlig, a’ gabhail a-steach comhairle beò air obair-dachaigh.
  • Comann nam Pàrant – Lìonra pàrantail a tha a’ solarachadh taic agus comhairle mu gach taobh de Fhoghlam Meadhan Gàidhlig.
  • Comhairle nan Leabhraichean – Raon fharsaing de leabhraichean agus CDan ri fhaotainn tron làraich-lìn aca, no le bhith a’ tadhal sa bhùth ann an Glaschu.

Related documents

  • Comann nam Pàrant - Comann nam Pàrant, the national organisation that advises and supports parents/carers of those in Gaelic Medium Education (GME), has recently published a newsletter.
  • Support your child's learning - Find out about simple ideas on how to help support your child’s learning at home, in Gaelic and English.

Other websites